Part3
Sa tulong ng isang kakilalang waiter na pinakiusapan ni Tito Bert, nakapasok ako sa grand ballroom.
Nasa gitna ng entablado si Anthony, nakasuot ng makintab na tuxedo, may hawak na kopita ng champagne habang ipinagmamalaki ng kanyang biyenan bilang susunod na Chief Operating Officer ng kumpanya. Masayang pumapalakpak si Clarisse mula sa front row.
Nang matapos ang talumpati at magdilim ang ilaw para sa isang corporate video, biglang nagpalit ang slide sa higanteng LED screen sa likod ng entablado.
Lumabas ang malalaking litrato ng aming kasal sa isang maliit na simbahan sa Paco limang taon na ang nakararaan. Kasunod nito ang litrato ng sunog na van sa Batangas, ang death certificate na may pirma ng punerarya, at ang malinaw na mensahe sa ilalim:
“Maligayang pagbabalik mula sa hukay, Anthony Valderama. O mas gusto mong tawagin kitang Marco Santos, ang asawa kong nagpanggap na patay?”
Natahimik ang buong bulwagan. Ang tanging maririnig ay ang pagbagsak ng basong kristal na nabitawan ni Clarisse.
Lumakad ako patungo sa harapan, sa gitna ng pasilyo, habang nakatutok sa akin ang mga mata ng daan-daang bisita. Nang magtama ang paningin namin ni Marco, nakita ko ang pamumutla ng kanyang mukha—isang uri ng takot na mas malalim pa kaysa sa kamatayan.
“Elena…” pabulong niyang bigkas, nanginginig ang mga labi.
“Buhay ka pala,” matigas kong sabi, sapat ang lakas para marinig ng mga nasa unang hanay. “Pitong buwan kitang iniyakan sa ibabaw ng lupang walang laman. Pitong buwan akong nagdusa habang ikaw, nagpapakasasa sa buhay na ninakaw mo.”
Bago pa man siya makababa ng entablado para magpaliwanag, bumukas ang malalaking pinto sa likod ng bulwagan. Pumasok ang anim na operatiba ng NBI kasama ang mga unipormadong pulis.
Hinarap ni Clarisse ang asawa, punong-puno ng pandidiri at poot ang kanyang mga mata nang makita ang mga opisyal na dokumento. Sa isang iglap, tinanggal ng babae ang kanyang wedding ring at marahas na ibinato sa dibdib ni Anthony bago tumalikod at yakapin ang umiiyak nilang anak.
Pinalibutan ng mga awtoridad si Anthony. Isinuot sa kanyang mga pulso ang malamig na posas sa harap ng mga kasosyo sa negosyo, mga mamamahayag, at ng pamilyang nag-akalang malinis ang kanyang pagkatao. Nahaharap siya sa patong-patong na kasong bigamy, falsification of public documents, grave fraud, at desecration of a dead body.
Habang hinihila siya ng mga pulis palabas ng hotel, nagpumiglas siya at tumingin sa akin.
“Elena, patawarin mo ako! Ginawa ko lang ‘yon para protektahan ka!” sigaw niya, desperado at lumuluha.
Hindi ako kumurap. Hindi ako nagpakita ng kahit katiting na awa.
“Patay ka na para sa akin, Marco,” malamig kong tugon. “Noong araw na inilibing kita, doon natapos ang pagiging asawa ko sa’yo. Ang taong nakaposas ngayon ay isang estrangherong magnanakaw na magbabayad sa bawat sentimong inutang niya sa buhay.”
Kinabukasan, pumunta ako sa Manila South Cemetery sa huling pagkakataon.
Hawak ko ang isang puting rosas, ngunit hindi ko ito inilapag sa marmol na puntod na may nakaukit na maling pangalan. Sa halip, ibinaba ko ito sa isang maliit, walang pangalang nitso sa gilid ng sementeryo—ang tunay na pinaglagakan ng mga labi ng estrangherong ginamit para sa kanyang kasinungalingan.
Nag-alay ako ng maikling dasal para sa kaluluwa ng taong iyon. Pagkatapos, tinanggal ko ang lumang pilak na singsing sa aking daliri at inihulog ito sa basurahan sa labas ng tarangkahan.
Sa wakas, lumabas ang araw mula sa makakapal na ulap. Pagpihit ko patungo sa sakayan ng jeep, magaan na ang bawat hakbang ko. Tapos na ang aking pagluluksa; ang multo ay nabigyan na ng katarungan, at ako ay malaya na.